Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye ateşlemeden girişmek doğru olur, çünkü çubuğun ham kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Bu aşamada no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek sayılır hem de bu basit adım bütün notları daha sağlam bir zemine dayandırır. Notu hemen kaydetmek gerekir, zira bellek kısa sürede silikleşir. Aynı çubuğu iki kez koklamak hatayı azaltır çünkü gürültülü ortamlarda ince kokular çabucak kaçırılır. Yoğunluk kendi başına iyilik ölçüsü sayılmaz; sadece şiddeti gösterir. Kısacası ilk tadımda sabırlı olmak hem de kriterleri baştan belirlemek işin temeli sayılır. Kriter netleşince her puro aynı terazide değerlendirilir böylece notlar birbirini destekler. Değerlendirme sırasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda kalırsa dikkat güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle değerlendirmek yanıltıcıdır üstelik erken acele edip sonuç çıkarmak kolay yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde tat genellikle yumuşak ama temiz gelir elbette bu düzen her çubukta birebir geçerli olmayabilir. No. 3 tubos yoğunluğu nasıl gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer zira asıl tat genellikle burada gizlidir. Orta bölümde yoğunluk çoğu zaman yükselir ve tonlar belirginleşir ve çoğu zaman ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç eksik kalır. Romeo y julieta petit churchills benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş gelir nitekim bu yüzden sakin gitmek ödüllendirir. Sonlara doğru sıcaklık arttığından sertçe tonlar öne çıkabilir nitekim ısınan tütün asıl tadını ancak orta kısımda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir not yazmak daha tutarlı değerlendirme sağlar. Bölümlerin sınırı çoğu zaman net değildir, o nedenle yaklaşık olarak üçe ayırmak yeterlidir. Değişimleri fark etmek için çekiş aralığını değiştirmemek önemlidir. Art arda nefes almak sıcaklığı artırır hem de tadı bozar.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Aroma gücünü puanlamak kişisel yorumu daha net kılar her zaman aynı aydınlatma ve sakin bir ortam seçilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu da tadım notlarını kişiden kişiye daha tutarlı yapar. Bir belli belirsiz aromayı, beş de damakta baskın duran yoğun notayı anlatır böylece odak bölünmez ve yorum doğruluğu yükselir. Petit julietas benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle alt basamaklarda yer alır hem de ileride bakıldığında neyi kastettiğiniz kolayca anlaşılır. Petit julietas 25'lik neye benzer gibi aynı boydaki bir kutu de tatlı notaları yüzünden yakın bir not çıkarabilir yoksa aynı ürün iki farklı puan alabilir. Puanı vermeden önce birkaç çekiş yapmak şarttır öte yandan yarım notlar yazmak gereksiz bir yük getirir. Skalayı her tadımda aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Ölçeğin ortası genellikle tercih edilen puandır, çünkü ılımlı aromalar çoğunluğu oluşturur. Uç noktalardaki notlar yalnızca belirgin hâllerde kullanılmalıdır. Böylece kayıtlar anlamlı kalır.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çap, yanışın sıcaklığını hem de yoğunluğunu doğrudan değiştirir bu yüzden yanış hattının eşit ilerlemesini de izlemek gerekir. İnce bir çubuk hızla yanar, dolayısıyla baharatlı notalar çabuk belirir nitekim dar çaplılarda ısı artışı çok daha hızlıdır. Tadımda petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen gözlemlersiniz yanma temposu ise tadı hemen etkileyen bir unsurdur. Geniş çaplı gövdelerde duman daha serin gelir ama aromalar sonradan belirir hem de bu çabukluk tadın algılanma süresini kısaltır. Tadımda regalias de londres benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı iyi örnekler küllenme düzensizse not bölümüne yazılmalıdır. Yavaş yanış tadı daha okunur kılar ama gücünü azaltmaz aksine kalın çubukta ısı daha uzun bir süreye yayılır. Bu yüzden çapı kayıtlara yazmak unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki ürünü aynı oturumda tadarken ilk olarak dar çaplıyı ardından geniş çaplıyı seçmek mantıklıdır. Bu şekilde yoğun aroma hafif olanın tadını gölgelemez. İkisi arasındaki ara süresi en az yarım saat tutulmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Aroma iki kanaldan algılanır: damaktaki his ve burnun yakaladığı aroma hâlbuki ikisi karşılıklı tamamlar fakat eş anlamlı değildir. Gücü doğru ölçmek için bu iki kanalı ayrı yazmak gerekir bu ayrım başta küçük görünse de sonuçları epey değiştirir. Dumanı dudaktan verirken burundan yavaşça çıkarmak burun geçişi denemesidir örneğin ılık bir nefes kokuyu çok zengin gösterir. Short churchills benzeri kremsi bir robusto bu denemede aroma tarafını belirgin gösterir üstelik burun tıkalıyken denenen tadımlar sağlam olmaz. Short sports benzeri ince bir çubuk de fındıksı notayı daha kısa bırakır hızlı bir nefes ise narin notaları siler. Yoğunluk dilde düşük fakat burunda yüksek olabilir aynı şekilde çok sıcak bir yemekten sonra algı körelir. Bu iki izlenimi karşılaştırmak öğretici olur; İki puanı ayrı yazmak yanılgıyı önler. Acemi tadımcılar için ilk adımda koku yoluyla algılanan ipuçlarına odaklanmak daha kolaydır. Zamanla damak tarafı da ayrıntı vermeye başlar. Değişik aromaları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak algıyı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız yorulduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan zayıf algılanır ayrıca yemek aralarında tadım yapacaksanız bu önlem iyice önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra oda sıcaklığında bir yudum su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen aroma gücünün gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur zira yorgun bir ağız en güçlü notayı bile soluk gösterir. Sade kahve kakao notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise notaları gölgeler üstelik çok soğuk içecekler dili uyuşturur hem de tat hissini azaltır. Puritos serisi gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası su ile daha net anlaşılır bu yüzden temizlik adımı atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her seferinde aynı seçmek karşılaştırmayı korur gerçekten yoğun şekerli sıvıdan hemen sonra keskin notalar olduğundan güçlü hissedilir. Doyduktan hemen sonra tadım yapmak önerilmez. Su ve kahve haricinde çay de düşünülebilir; önemli olan içeceğin şekersiz kalmasıdır. Damak temizlendikten sonra iki üç dakika beklemek faydalıdır. Aceleyle başlanan tadım sıklıkla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo ölçüsünde yanış hızlı olduğundan aroma dalgalanması daha az bir alanda yaşanır ayrıca ilk izlenim bu boylarda çabucak silinebilir. Dolayısıyla başlangıç ile son çekişler arasındaki farkı görmek özen ister bu sebeple küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne göre daha sabırlı incelenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir böylece aroma gücünü izlemeyi rahatlatır çünkü her çekişin ağırlığı daha büyüktür. Tadımda 20 mini sigarillo benzeri mini ölçü de kakao notasını hızla gösterip sona erer çünkü değişim dakikalar değil birkaç çekişte gerçekleşir. Mini ölçülerde iki adet tadmak tek çubuktan daha güvenilir sonuç verir bu nedenle sakin ve dengeli nefes önerilir. Teneke kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu belirler dolayısıyla yazmayı çubuk yanarken değil bitişten hemen sonra denemek daha rahattır. Bu izlenimi ayrı yazmak iyidir. Ölçü kısaldıkça tat ayrıntısı azalır, fakat güç algısı aynı kalabilir. Bu yüzden sigarillo değerlendirmelerini puro kayıtlarıyla doğrudan karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bir sayfa açmak yararlıdır.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Tek seferlik bir deneme aroma gücü konusunda güvenilir bir yargı sunmaz demek ki her deneme önceki denemenin üzerine eklenir. Ruh hali, oda kokusu ve zaman izlenimi değiştirir bu alışkanlık üç dört tadımdan sonra gözle görülür fayda verir. Bu yüzden küçük bir tadım defteri açmak işe yarar aksi takdirde aynı notalar her seferinde yeniden öğrenilir. Yıl dönümü sürümü puro gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde sedir tonu aynı kalıyor mu görülür ayrıca aynı çubuğa geri dönüp bakmak gelişimi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu durum zaman kaybına yol açar. Tarih, puro ismi ve not deftere girilmelidir nitekim en eski kayıtlar sonradan okunduğunda ilginç farklar gösterir. Puanlar arasında iki puandan fazla sapma çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçeğiniz netleşir. Kayıtta kısa ifadeler ayrıntılı paragraflardan daha işlevseldir. Örneğin orta bölüm güçlü ahşap tonu şeklinde bir not yeterli sayılır. Sonradan bakıldığında anlaşılır kalmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, dumanın ağızdaki dokusunu tarif eder; aroma gücü de tatların şiddetidir zira bu iki özellik aynı yönde ilerleme göstermek mecburiyetinde olmaz. Bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu ikisini ayrı düşünmek sonuçta daha gerçekçi bir değerlendirme doğurur. El principe gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olsa da sütlü kahve tonunu net verebilir örneğin sert bir içim sönük bir tatla birleşebilir. Dengeli onlu puro kutusu benzeri dengeli bir kutu ise orta gövdeyle sedir notasını yüksek tutar kaldı ki dolgun bir duman aromasız de kalabilir. Demek ki hafif içimli bir puro güçlü lezzet sunabilir tersi durum da mümkündür. Farkı görmek için iki puan yazmak işe yarar bu sebeple tek kelimeyle güçlü yazmak yerine ayrı ayrı yorumlamak iyidir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu tahmin etmek yanıltır. Aynı gövdeli iki çubuk arasında yoğunluk farkı aramak ince bir iştir. Bu yeteneğin gelişmesi zaman ile düzenli kayıt almayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel damak zevkiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, aroma algısını en az tütün kadar etkiler demek ki en sağlam değerlendirme şartları değiştirmemekle başlar. Fazla kuru bir havada çubuk çabuk yanar böylece baharatlı tonlar öne geçer bu nedenle ortam koşullarını da deftere eklemek yararlıdır. Aşırı nemli ortamda ise çekiş tıkanır ve aroma silikleşir sıcaklık de tütünün ısınma hassasiyetini değiştiren başka bir değişkendir. La prado gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun koruduğu nemi dikkate almak yararlıdır yoksa iki ayrı günde çıkan puan farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. San cristobal magnífico puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa ayrım net okunur tadım günü seçerken bu etkeni unutmayın. Havalandırma ortamdaki kokuları dağıtır, parfüm de koku duyusunu bozar oysa asıl etken çoğu zaman odadaki hava veya esinti çıkar. Değerlendirmeyi her seferinde benzer koşullarda tekrarlamak en güvenilir yoldur. Havasız bir odada duman birikirse ikinci çubuğun aroması yanlış okunabilir. Pencere açıklığı bırakmak çoğu zaman yeterlidir. Hava akımı fazla sertse kül yapısı şaşar.